zaterdag 30 januari 2016

Toontje Lager en de Koude Oorlog

Toontje Lager was een van die bands in de jaren tachtig die ik niet kon uitstaan. Al die gasten, Doe Maar, Drukwerk, VOF de Kunst, Het Goede Doel, noem maar op, konden me toen geen bal schelen. Wat nu als de renaissance van het Nederlandstalig lied kan worden beschouwd, en misschien achteraf als zwanenzang. Ik bedoel, kan je Nick & Simon echt als verfrissend nieuw beschouwen? Ik luisterde naar Queen, Jimi Hendrix en The Beatles. Naar echte muziek!

In de loop der tijd is mijn mening veranderd. Er is zoveel muziek op de wereld en een gedeelte daarvan vind ik erg leuk, maar het zijn soms zeer verschillende genres. Al die verschillende invloeden hebben mij oren geopend voor andere muziek, voor klanken uit het verleden. Wat natuurlijk helpt is dat die tijd verleden is. ‘Viel die maar’ komt uit 1982, het begin van een precaire periode. Gescheiden ouders, nieuwe school (een zogenaamde Middenschool), een nieuwe plek om te wonen (opgespoten buitenwijk in Huizen), puberteit en natuurlijk de Koude Oorlog die officieel nog steeds aan de gang was. Het is allemaal zo vreselijk lang geleden, lijkt het wel. Ook de muziek van toen heeft een hele andere, bijna exotische klank gekregen. 1982 was ook het jaar dat de eerste ep van de Sonic Youth uitkwam, maar die leerde ik pas veel later kennen. Niettemin bleken ze in hun geluid de Marcel van 1982 te hebben gevangen.



Onlangs luisterde ik naar ‘Viel Die Maar’ van Toontje Lager, van hun album Erop Of Eronder, en het leek alsof ik ze voor het eerst hoorde. Niet alleen Viel Die Eindelijk, dat kwartje, maar ik realiseerde me ook hoe geraffineerd de tekst was. Natuurlijk kende ik dat bekende nummer van ze ‘Stiekem Gedanst’. Nog steeds neurie ik het regelmatig, net als ‘Net Als In De Film’. Maar het hele album staat vol kleine juweeltjes die ik in die tijd uit mijn oren probeerde te drukken. ‘In Gedachten’, ‘Niks Na De Dood’, ‘Lente In Twente’, ‘Ben Jij Ook zo Bang’ en ‘Het Beest In Mij’ kunnen makkelijk in de top honderd alle tijden. Ze zijn droog en een beetje gemeen. Simpel en toch net te scherp om helemaal kritiekloos te slikken. Dat zou goede popmuziek tenslotte moeten doen.

Dat Kwartje Dat Viel? Het lied ‘Viel Die Maar’ gaat over de atoombom. Natuurlijk! Waarom ben ik daar nooit eerder op gekomen? Om te beginnen zingen ze het refrein onduidelijk. Zoals vaker ga je dan je eigen tekst inpassen. Pielen maar. Pies me klaar. De rest van de tekst geeft niets weg.Niks anders dan een beschrijving van alledaags hedonisme. Het kan natuurlijk zijn dat ze willen dat de man in zijn kelder valt, maar alles aan het nummer schreeuwt met meer urgentie.

Hij werd 'n beetje kleiner
Dan de foto in de folder had beloofd
De prijzen zijn gestegen
Hij heeft zich er een jaar voor uitgesloofd
Lang getwijfeld, lang gedacht (ohoh)
Maar na alweer zo'n bange nacht
Niemand die het weet
Hier in de buurt
Het type dat van binnen sluit (ohoh)
Ideetje van z'n therapeut
Het lijkt hem wel een spannend avontuur, ja

Wat moet je daar nou mee als twaalfjarig ventje? Achteraf gezien was Dat Gevoel inderdaad zo, ja. De allesoverheersende ondergrond het leven dat alles volledig ten einde kon komen zat in ieder die ook maar enige weet had van de bom. Natuurlijk waren er genoeg nummers die er helder en duidelijk over scandeerden. Doe Maar met ‘De Bom’, The Police met ‘Walking In Your Footsteps’, Sting met ‘Russians’, och, talloze! Maar geen was eigenlijk zo nihilistisch als Toontje Lager.

Viel die maar
Viel die maar
Viel die maar

Alsof ze het wilden. Alsof ze er niet op konden wachten. Alsof ze zo’n hekel aan die tevreden man hadden dat ze er het liefst een bom op gooiden. Niet zomaar een bom, nee, De Bom! Alle bommen die de wereld dertig keer zouden kunnen vernietigen.

Het hoogtepunt van de wetenschap en het dieptepunt van menselijk streven. Het kleinste deeltje met de grootste gevolgen. Het is tegenwoordig moeilijk voor te stellen met al die nieuwe problemen, al die stuurloze politici, al die zelfingenomen columnisten, dat er zoiets als een Atoombom bestaat. Soms komt die angst natuurlijk weer even boven. Als Rusland besluit Georgië binnen te vallen. Als gekken als Kim Il Dingdong in staat blijken er ook eentje te maken. Maar de echte zorg wordt door privatisering opgeroepen, door Islamterrorisme, door vluchtelingen die wel of niet immigrant zijn, door zoveel zaken dat niemand nog het overzicht heeft. Viel die maar, zou je iemand kunnen horen fluisteren. Maar dat gaat niet gebeuren. Zelfs als een Koreaanse dikke deur het doet, of een gesjeesde mufti met een hang naar het hiernamaals. Dat is de erfenis van de Koude Oorlog. De stille afspraak dat alles mag, behalve dat. Dat we de grenzen zoveel mogelijk respecteren op straffe van totale vernietiging.

Eens per week, dan daalt hij af, tevreden
In zijn tuin vol veiligheid
Hij krijgt een warm gevoel van binnen
Denkt aan straks, en al zijn vrije tijd
Een flinke voorraad leesplezier (ohoh)
De whisky, rum en heel veel bier
Oh, oh, wat krijgt 'ie zin
De video die staat al klaar (ohoh)
Een hele dag genieten maar
Die dag komt er niemand bij hem in, nee





Geen opmerkingen:

Een reactie posten