woensdag 30 december 2015

The end

Dit nummer is waarschijnlijk een van de beroemdste afsluitingen uit de popgeschiedenis, al is het maar door het orgastisch destructieve einde dat zoveel impliceert en zoveel verzwijgt. Als een echte poëet betaamt. Jim Morrisons eigen einde is net zo illustratief voor de dood als zijn leven voor het leven van een rocker was. Sindsdien heeft het idee een beetje postgevat dat je met rockmuziek niet oud hoort te worden. Een ander idee waar mensen graag aan hangen is dat je jong moet zijn om goede rockmuziek te maken. Het zijn zo van die gemeenplaatsen vergelijkbaar met ‘kunst levert geen geld op’ en ‘bankiers zijn graaiers’ of ‘politici zijn alleen bezig voor zichzelf’. Van die laatste twee ben ik niet geheel zeker dat ze onwaar zijn, maar de eerste is onzin. Van Gogh is het bekendste voorbeeld van een kunstenaar die stierf in armoede zonder ooit een expositie te hebben gehad. Hij wilde dat ook niet, maar bij leven had hij wel aanbiedingen. Van Gogh functioneert als voorbeeld van de kunstenaar als ziener die tegen de golf in doorgaat met wat hij goed vindt. Niet zoals de kunstenaars voor hem die zodra hun rijke patronen besloten dat ze iets anders wilden zelf ook van smaak veranderden. Jacques Louis David is zo’n mooie die eerst voor de republiek de geweldigste werken maakte en vervolgens voor Napoleon. Een grotere tegenstelling binnen een carrière is moeilijk voorstelbaar. Door de eeuwen heen hebben kunstenaars zelden moeite gehad om geld te verdienen. Anders gingen ze wat anders doen. Dankzij de roem van Van Gogh bestaat die automatische gelijkstelling van kunst = geld niet meer.



We hadden het over rockmuziek en de doden, of de levenden die zo jong zijn. Er doet een mythe de rondte dat 27 jaar oud de houdbaarheid is van elke muzikant in dat genre. Uiteraard is het onzin, maar als je vanuit de biologie kijkt dan zou 27 heel wel de 65+ van de natuur kunnen zijn. Rond die tijd zijn veel van onze karaktertrekken en maatschappelijke ambities genoeg ontwikkelt om tussen 35 en 40 op een hoogtepunt te komen. Tegen de 40-45 gaat alles weer naar de klote. Dat sommige muzikanten die alles uit het leven proberen te halen en bovendien nogal onvoorzichtig zijn met drogerende middelen en gezondheid zo jong sterven zou geen verrassing hoeven te zijn. Dat er mensen met zo’n zelfde leefstijl een stuk ouder worden, neem Keith Richards (72), Chuck Berry (80), Aretha Franklin (73), en noem maar een paar, is verrassend. Blijkbaar kan je heel gek leven en toch een respectabele leeftijd bereiken. Sterker nog, je kan zelfs artistiek interessant blijven (David Bowie, 68) of in ieder geval lekkere muziek maken (Brian Ferry, 70). Er lijkt zo te zien geen echte reden te zijn om een houdbaarheidsdatum op popmuzikanten te zetten.

Toch. Popmuziek heeft de snelheid, het opzwepende, redeloze, verlangende, dromerige, van de puber die, nat achter de oren, met ogen van onschuld de wereld bekijkt. Een kind dat in de volwassen wereld belandt en zich gedwongen voelt te handelen. Verbaasd over zoveel stupiditeit, boos over die volwassenen, verrukt van de eigen net ontdekte talenten, behoeftig indruk te maken op het andere geslacht. De hete adem in de nek van de ouderdom, van het afhankelijk zijn, van het moeten presteren en een toekomst veilig stellen. De eerste hippies en rockers streden tegen tegen die verantwoordelijkheid, tegen het verlies van het grote perspectief door hun ouders. Op een gegeven moment draaide zo’n leven alleen nog om de kinderen en werk. Maar in de moderne tijd, met zoveel mogelijkheden ouderdom uit te stellen, om ongebonden te blijven, om met de ogen van een Van Gogh verrukt naar de wereld te kijken, kunnen we jong en dwars blijven. Misschien dat onze lichamen het een beetje opgeven. Misschien dat de jonge god en godin een ouwe dwerg en dwergin zijn geworden, maar onze geest is er nog bij, hoor! Het vlees mag hangen, maar het brein zit er strak in.


Nick Cave (57), Kylie Minogue (47), Shane McGowan (58)

Om dan maar een beetje opgebeurd het nieuwe jaar in te gaan dit nummer van ouwe rocker (crooner, folksy) Bob Dylan (74), uitgevoerd door een hele rij van artiesten die genoeg brein hebben om het verlies van de jeugd met gemak te compenseren. Death is not the end.


Iggy Pop, 68

Geen opmerkingen:

Een reactie posten