donderdag 6 februari 2014

Little America – de vrijheid van meningsuiting



Naar die term kijkend, culturele kolonisatie, bespringt me het gevoel dat ik overdrijf. Want waar gaat het eigenlijk om? Wordt een land bezet door een ver land om zijn natuurlijke bronnen afhandig te maken? Hebben wij als Nederland eigenlijk wel natuurlijke bronnen, behalve de regen en de wind, die beide moeilijk zijn uit te buiten? Is er hier een bezettingsmacht, leven we onder vreemd bestuur, worden onze vrouwen verkracht bij bosjes en de mannen met zwepen bewerkt?

Dat laatste is natuurlijk overdrijving van de overdrijving. Sowieso is het de vraag of we ooit weer in een tijd zullen belanden dat het ene land het andere op die manier zal bezetten en uitbuiten. Waarom zouden ze? Een gezonde handelspartner levert onnoemelijk meer op! Waarom noem ik het, als het een naam moet hebben, niet gewoon een protectoraat? Want dat is het tenslotte toch al jaren? Onder de vleugels van Amerikaanse macht hebben wij ons de laatste zestig jaar prima kunnen profileren. We hoefden ons geen zorgen te maken om buitenlandse mogendheden als de Sovjet-Unie of China. Duitsland en Frankrijk lieten zich vriendschappelijk inkapselen in de EU, mede onder invloed van de VS. Wij waren altijd het Vrije Westen, en Nederland was meer dan welk ander land om ons heen een voorbeeld van die vrijheid.  In ieder geval met de grootste mond. Uit Scandinavië hoorde je niet zoveel.

In de VS zijn onlangs de Culture Wars beëindigd. Dat wordt gezegd. Zo noemen ze dat. Of ze echt ten einde zijn is de vraag, denk ik, maar wat bedoelen ze ermee? Het gaat er dan om welke kracht de richting van het land gaat bepalen: de relatief progressieve Democraten of de Republikeinen? Ik zeg relatief omdat de democraten naar onze maatstaven nog vrij hard en conservatief overkomen. Beetje rechtervleugel VVD. Mag het homohuwelijk wel of niet? In een aantal staten is het doorgevoerd. Ook hebben de Republikeinen gevoelig verloren bij de onderhandelingen over de begroting. Minder dan 30 % van de Amerikanen gelooft nog in hen. Het gaat wel even duren voor er weer een Republikeinse president komt, denk ik.

Als er een culturele oorlog kan worden gevoerd dan kan er ook cultureel gekoloniseerd worden. Meestal als het om kolonisatie gaat dan wordt een land bezet, een elite van de kolonisator aan de macht gebracht en de gekoloniseerde zelf leeft fruitig door, zorgt voor geld in het laatje en voegt zich na verloop van tijd enigszins naar de mores van de bezetter.

Met cultuur is het natuurlijk wat ingewikkelder. Ik zeg onmiddellijk dat Nederland de afgelopen 50 jaar sowieso al diep door de VS is beïnvloed, net als de rest van de wereld. Dus wat maakt nu het verschil?

Als er sprake is van wederzijdse beïnvloeding is dat een goed ding. Als het nogal eenzijdig is kan het als onplezierig worden ervaren, maar zolang de invloeden relatief positief zijn is er niet echt iets te klagen. Op het moment dat je als cultuur ook de negatieve kanten van een ander land begint te absorberen dan gaat het mis, zeker als de argumenten er tegen op een zelfde manier worden weggeschoven als ze in het land van herkomst worden gedaan. Wanneer een cultuur zich steeds meer gedraagt als een andere, in bijvoorbeeld morele oordelen volgend en die beter ziet dan de eigen oplossingen, dan gaat dat land nogal op de grotere lijken. Als alle buitenlanders enigszins verdacht zijn, maar vertegenwoordigers van de VS voor van alles worden uitgenodigd, ze mogen lezingen geven, musea leiden, politiek adviseren, dan mag je dat best vreemd noemen.

Laat ik als ‘concreet’ voorbeeld de vrijheid van meningsuiting nemen. Ik plaats concreet tussen aanhalingstekens omdat er natuurlijk niks ‘feitelijks’ is aan oordelen over cultuur.

Ons idee van de vrijheid van meningsuiting komt voort uit de behoefte van de verschillende religieuze gezindten, en dan vooral de Protestantse, zichzelf te vrijwaren van vervolging door een andere groep. Het was een manier om al die verschillen in godsgeloof relatief vredig naast elkaar te laten bestaan. Het is de vrijheid van groepen om zich religieus of politiek te uiten zonder te worden vervolgd.

De vrijheid van meningsuiting zoals die in de VS wordt gebezigd is gericht op de persoon. Hij komt voor uit een diepgewortelde achterdocht jegens de staat en de realisatie dat al die verschillende mensen het best gebaat zijn bij vrijheid. De staat kan ook beter gecontroleerd worden als ze haar onderdanen niet kan opleggen hoe te spreken of te denken.

In het oude systeem in Nederland behoorde de macht bij de partij die het beste in staat was om dingen niet direct te zeggen, altijd subtiele wegen vindend om toch haar programma uit te voeren (het cda). Door rekening te houden met gevoeligheden in de maatschappij en door het compromis naar eigen hand te zetten (Lubbers bijvoorbeeld). In het nieuwe systeem ligt het gelijk bij degene die zijn mening zo nadrukkelijk mogelijk kan poneren dat de aandacht bij die persoon blijft, bij degene die de dikste huid heeft zodat deze zich niks hoeft aan te trekken van de mening van anderen. Het nieuwe systeem is gericht op confrontatie en maakt van elke politieke omgang een open oorlog. Een beetje zoals de Culture Wars in de VS.

Als iemand Wilders zo graag wil beschuldigen van Tweede Wereldoorlogpraktijken zeg dan dat hij de Mussert is van het Amerikanisme, want onder andere via hem is deze nieuwe politieke cultuur gemeengoed aan het worden in ons land. Dan ga ik het niet eens hebben over dat hij veel steun zou krijgen van Amerikaanse pro-Israëlische organisaties om god weet wat hier te doen.

Het frappante is natuurlijk dat wij hier tal van aanhangers hebben van de Amerikaanse vorm, mensen die van menig zijn dat de vrijheid van meningsuiting absoluut is, terwijl in de VS al een tijd wordt gewerkt aan het opleggen van grenzen om de verschillende groepen binnen het systeem te ontzien of niet te beledigen. Dat het N-woord niet mag worden uitgesproken, door niemand anders dan zwarte lui, zal menig conservatief of libertair in de VS een doorn in het oog zijn. Er wordt hier wel degelijk de vrijheid van meningsuiting beperkt. Met de manier waarop zwartepietdiscussie werd gevoerd is ook deze vorm van Amerikanisme ons land binnengetreden.



Geen opmerkingen:

Een reactie posten