zondag 29 december 2013

Little America - cultuurkruising I


Het viel me de afgelopen maanden op: tijdens de zwartepietdiscussie was het belangrijker wat de Amerikanen ervan vonden dan wat de andere Nederlanders dachten. Blackface werd vaak als argument gebruikt, terwijl dit uiteindelijk alleen betrekking zou moeten hebben op de Amerikaanse situatie. Ook leek het alsof er meer aandacht dan vroeger werd besteed aan Halloween, een feestje dat ik eigenlijk alleen van de film ken en de enkele duistere kroeg. Als we een grotere tijdspanne nemen valt het me op dat de universiteiten naar Amerikaans model worden georganiseerd. Zoveel dingen die vanuit een andere cultuur komen, maar niemand protesteert. Als er ook maar een moskee een minaret zou krijgen is er een halve volksopstand.

Bestaat er zoiets als cultuur? Is niet elke cultuur een afgeleide van een andere, ontstaan uit de kruisbestuiving tussen andere culturen, en zal ze weer overgaan in een nieuwe verschijningsvorm? Een druppel water voelt zich in de vorm van regen uniek, maar opgelost in de plas verliest het elke individuele substantie. Elk mens is onderdeel van zoveel verschillende categorieën dat het onzinnig is die verschillende categorieën een werkelijkheidswaarde toe te kennen. Ze bestaan alleen op papier, voor mensen die teveel op overeenkomsten letten en te weinig op de verschillen.

Dat er onder de mensen in een bepaald gebied het gevoel heerst dat er een soort eenheid van de groep bestaat, kan worden afgedaan als een gezamenlijk hersenspinsel. Mensen praten zich tenslotte van alles aan. Als land is Nederland al verdeeld in een noordelijk en zuidelijk karakter, waarbij mag worden aangetekend dat er een Randstedelijk karakter bestaat, dat af te zetten is tegen de andere grote steden die op hun beurt kunnen worden afgezet tegen kleine steden en stad tegen dorp. Dan vallen er verschillen in karakter te bespeuren, op zijn minst van de bewoners zelf, tussen bijvoorbeeld Nijmegen en Arnhem, of Amsterdam en Rotterdam. Als er zoveel strijd over identiteit is binnen één landsgebied, hoe kunnen we dan spreken van een landelijk karakter?

Maar laten we er even van uitgaan dat er zoiets is als een cultuur, eentje die de Nederlanders met elkaar delen die anders is dan die bijvoorbeeld Fransen met elkaar delen. Laten we het voor het gemak op de taal houden als binden element die maakt dat al dee verschillen toch een eenheid kennen. Laten we er eens vanuit gaan dat een bepaald landsgebied een volk kent dat enige samenhorigheid ervaart, die binnenpretjes met elkaar deelt waarvan buitenlanders uitgesloten zijn. Laten we er eens vanuit gaan dat er misschien iets is als een karakter, een bepaalde grondhouding die de mensen delen. Misschien zoiets als ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’. Laten we er dan ook vanuit gaan dat er natuurlijk genoeg gekke mensen in zo’n land leven, maar die zijn zich ervan bewust dat ze zich eigenlijk ‘gewoon’ zouden moeten gedragen, dit in tegenstelling tot een land waar ‘wees uitzonderlijk’ als uitgangspunt wordt gezien.

Het is natuurlijk geen enkel probleem dat een bepaalde cultuur invloed uitoefent op een andere . Alles is in beweging, een cultuur ook. Misschien is er wel een bepaalde grondhouding in een cultuur te bespeuren, maar de uitingsvorm daarvan ontwikkelt zich. Zelfs die grondhouding zal na verloop van tijd veranderen. Alles is in flux. Wanneer culturen elkaar ontmoeten kunnen de mooiste dingen ontstaan. Kunst, economie, wereldbeeld, sociale verhoudingen, noem maar op, alles is gebaat bij een spiegel die de ander ons voorhoudt. Als mens groei je door te leren van anderen. Waarom zou dit niet ook voor een land gelden? Denk eens aan de verschillende soorten keukens van de wereld die zich allemaal in je leven nestelen dankzij die uitwisseling.

Het wordt misschien zorgwekkend als de ene cultuur de andere steeds minder ruimte geeft, waardoor de onderdanen uit het eigen landsgebied zich niet meer creatief kunnen uitdrukken op een manier zoals hun gegeven is vanuit de oorspronkelijke cultuur. Elk landsgebied wordt bewoond door mensen, maar juist dat de mensen min of meer vastzitten in dat land, met wortels naar familie, vrienden en gemeenschap, maakt dat ze baat hebben bij een zekere bescherming. Als ze zich moeten uiten of financieel gedragen naar de mores van een ver land dat niet de hunne is, een ander land dat alleen maar te imiteren is en waar je nooit werkelijk deel van uitmaakt, dan kunnen de zaken vervelend worden. Dan wordt een cultuur gedomineerd en is er sprake van ongelijkheid, want alleen al door je geboorteplaats heb je een achterstand op de dominerende cultuur.

Wordt vervolgd.

2 opmerkingen:

  1. noem het beestje bij zijn naam: Noord Amerikaans Cultuur imperialisme.....waar Ndl zich graag aan overgeeft. Of zullen we meer moeten denken in de richting van NWO...één wereldcultuur gestoeld op het Anglo Amerikaanse?

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Als het beestje een naam heeft in goed Nederlands, dan moet dat zijn Noord-Amerikaans cultuurimperialisme. De neiging om samengestelde Nederlandse woorden te ontkoppelen is ook een invloed van het Engels op onze taal.

    BeantwoordenVerwijderen